TULÉH-BACA BASA ACÈH
Uléh: Hasbi Yusuf
Meunurôt pikéran ulôn tuan, meunyö ka muphôm 4 (peuet) macam mantöng tanda “diakritik”:
\è\, \é\, \ô\, \ö\
deungön 2 (dua) boh “tanda baca” :
\’ \ ngön \-\,
ta pasang nibak ijaan FUEBI/ EBI, nyan ka cukôp mumada ngön ka cukôp jeulaih ta tuléh-baca basa Acèh masa u keue nyoe.
Miseue/ conto :
▪︎mè, balè, batèe,
▪︎abéh, kréh, putéh.
▪︎gö, böh, reulöh.
▪︎ôn, sabôn, barô
▪︎’ap, c’iep, ch’o.
▪︎seu-uem,
peu-idin,
keu-eueng.
Catatan -1 :
Tanda diakritik titék dua di ateueh haraih e \ë\, hana that peunténg masa u keue nyoe.
Miseue/ conto :
▪︎tabeuë => tabeue
▪︎pageuë => pageue.
Haraih e nibak keuneuchet bak narit “tabeue” & “pageue”, nyan ka mumada keu lidah kamoe Pidie, peue lom keu ureueng dairah laén.
Meunan cit keu tangui tanda bak haraih Ë/ë, deungön meukeusut peujeulaih su/bunyoe bak narit lagèe :
▪︎lë => le
▪︎beuhë => beuhe
Meuneurôt ulôn tuan h’ana suwah pasang tanda “titék dua” di ateueh haraih e, seubab katrôh/ meusampoe su (bunyoe) di sinan lagèe lidah ureueng Acèh seucara umum, meunan cit lidah kamoe ureueng Pidie.
Bahpih meunan, ulôn h’ana jeut keusaboh hai nyang meutulak cit keu h’an ulôn teurimöng cara nyang laén. Nyoe hanya saran supaya mangat mudah mandum pihak. Insya Allah ulôn tuan teutap ikôt lagèe
pakat watèe ka seuleusoe ta musyawarah.
Catètan-2 :
• Ulôn tuan keudroe leubèh harok/galak ulôn ngui ijaan EBI deungön 4 macam tanda diakritik: \è\, \é\, \ô\, \ö\, ta tamah ngön 2 macam tanda baca : \’ \ ngön \-\.
• Tulésan nyoe hanya saran (kön paksaan).
